Patiënteninformatie

Cytologische diagnostiek

Cytologisch onderzoek

Op de afdeling Cytologie wordt lichaamsmateriaal op celniveau onderzocht. Cytologie betekent dan ook ‘kennis van de lichaamscellen’. Deze cellen worden afgenomen door een doktersassistent, verpleegkundige, huisarts of medisch specialist door middel van een punctie, een uitstrijkje of een spoeling. 

Puncties worden verricht op organen, die niet goed benaderbaar zijn middels een biopt, zoals bijvoorbeeld de schildklier. Maar ook vochten kunnen worden gepuncteerd, zoals buikvocht of pleuravocht. Spoelingen worden verricht van o.a. de longen en de blaas. Ook is het mogelijk om geloosde urine te onderzoeken. Uitstrijkjes worden voornamelijk gedaan van de baarmoedermond.

Een team van analisten zorgt ervoor dat het aangeleverde celmateriaal geanalyseerd wordt. Ine Middendorp, cytologische analist, MUMC+ laboratorium pathologie Meestal wordt het materiaal eerst gefixeerd, bijv. in ethanol, soms juist aan de lucht gedroogd. Daarna wordt het materiaal veelal bewerkt om een hogere celopbrengst te krijgen. Middels centrifugeren vormt zich een concentratie van cellen op de bodem. Hiervan wordt een druppeltje op een objectglaasje aangebracht en dit wordt gekleurd. Naast een basiskleuring voor de eerste beoordeling kunnen daarna verschillende soorten aanvullende kleuringen worden verricht om de cellen nader te typeren.

Na de kleuring wordt het materiaal beoordeeld door speciaal hiertoe opgeleide analisten en pathologen. Een verslag wordt gemaakt van de gestelde diagnose, dit is beschikbaar voor de behandelend arts.

Cytologisch onderzoek kent enkele verschillen met histologisch (weefsel) onderzoek:

  • meerdere organen en vochtcollecties zijn wel voor cytologisch onderzoek onderzoek benaderbaar, maar niet middels histologisch onderzoek
  • ook zijn patienten met bepaalde antistollingsmiddelen uitsluitend cytologisch te onderzoeken
  • de afname van het materiaal is vaker minder belastend en de uitslag is sneller bekend

Soms leidt de uitslag van de cytologische punctie nog wel tot aanvullend histologisch onderzoek. Cytologie wordt veelal als een eerste screening gebruikt.